مدل ارزیابی اثربخشی پژوهش‌های علوم انسانی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

3 استادیار گروه ارزیابی سیاست‌ها و پایش علم، فناوری و نوآوری، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

4 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف تدوین و ارائه مدل ارزیابی اثربخشی پژوهش‌های علوم انسانی  در ایران انجام شده است.
روش‌شناسی: در پژوهش حاضر از روش آمیخته که ترکیبی از روش‌های کمی و کیفی است استفاده شد. پژوهش در دو گام انجام شد. در گام اول که هدف شناسایی ابعاد و شاخص‌های اثربخشی پژوهش‌های علوم انسانی است از روش فراترکیب استفاده شد. در گام دوم هدف اعتبار‌سنجی ابعاد و شاخص‌ها‌ از منظر خبرگان و تدوین مدل است که با روش دلفی فازی انجام شد. جامعه آماری در گام اول شامل 58 سند ارزیابی اثربخشی پژوهش‌های علوم انسانی و در گام دوم خبرگان حوزه ارزیابی پژوهش بودند که بر اساس نمونه‌گیری هدف‌دار (قضاوتی) انتخاب شدند.     
یافته‌ها: با کاربرد مراحل هفتگانه فراترکیب، 6 بعد و 25 معیار و 123 شاخص به عنوان عناصر مدل ارزیابی اثربخشی پژوهش‌های علوم انسانی شناسایی شد. جهت اعتبارسنجی عناصر مدل در سطح ابعاد، معیار و شاخص‌ها، دلفی فازی در دو دور انجام و نظرات خبرگان اعمال شد. تحلیل نتایج دلفی فازی نشان داد، خبرگان نسبت به تمامی ابعاد، معیار‌ها و شاخص‌ها به وحدت نظر رسیدند، و تنها هشت شاخص با دامنه بسیار اندک حذف شدند. سپس، مدل طراحی شد. تحلیل نتایج نشان داد بُعد سیاستی بیشترین، و بُعد اجتماعی و فرهنگی کمترین میزان توافق و اهمیت را در میان ابعاد داشتند. در اولویت‌بندی معیار‌ها، در بُعد علمی معیار «همکاری‌های علمی» بیشترین اهمیت و سپس، به ترتیب در بُعد ظرفیت، معیار«آموزش»، در بُعد اقتصاد معیار «نوآوری»، در بُعد اجتماعی و فرهنگی معیار «عدالت اجتماعی»، در بُعد عملکرد معیار «تولید محصول و خدمات»، و در بُعد سیاستی معیار «تقاضا » بیشترین میزان توافق و اهمیت را از نظر خبرگان داشتند.
                           
نتیجه‌گیری: این مدل چندبعدی می‌تواند نظامی کارآمد و منسجم برای ارزیابی اثربخشی پژوهش‌های حوزه علوم ‌انسانی در اختیار سیاست‌گذاران و پژوهشگران قرار دهد و باعث تسهیل تصمیم‌گیری‌ها در زمینه سرمایه‌گذاری‌های پژوهشی شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A model for evaluating the impact of humanities research in Iran

نویسندگان [English]

  • Delbar Tayefehbagher 1
  • Zahra Abazari 2
  • Shima Moradi 3
  • Fahimeh Babalhavaeji 4
1 PhD Student in Knowledge and Information Science, Islamic Azad University, Tehran North Branch
2 Associate Professor, Department of Knowledge and Information Science, Islamic Azad University, Tehran North Branch
3 Assistant professor, Policy Evaluation and Science, Technology and Innovation Monitoring Department, National Research Institute for Science Policy (NRISP),
4 Associate Professor, Department of Knowledge and Information Science, Islamic Azad University, Science and Research Branch
چکیده [English]

Purpose: The present study was conducted to develop and present a model for evaluating the impact of humanities research in Iran.
Methodology: This was a mix method approach that has made use of the Meta-Synthesis and fuzzy Delphi techniques in two phases. The statistical population in the first phase included 58 documents related to evaluating the impact of humanities research, and in the second phases, experts in the field of research assessment were selected based on sampling.
Findings: Using Meta-Synthesis, 6 dimensions, 25 criteria and 123 indicators were identified as model elements to evaluate the impact of humanities research. .To validate the model elements at the level of dimensions, criteria, and indicators, fuzzy Delphi was performed in two stages, and the opinions of experts were applied. Analyzing the results of the fuzzy Delphi method demonstrated that the experts were in agreement on all dimensions, criteria and indicators, while eight indicators scored very low and were thus removed at this stage. Accordingly, a multidimensional model was designed.
Conclusion: This multidimensional model provides an efficient coherent system for evaluating the impact of research in the field of humanities for policymakers and researchers, and facilitates decision making regarding scientific investments.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Evaluation
  • Research impact
  • Research Humanities