مطالعۀ شدت استناد به پروانه‌های ثبت اختراع در مقالات مجلات شیمی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه یزد

2 . دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه یزد

3 کارشناس ارشد علم‌سنجی دانشگاه یزد

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی میزان استناد مقالات حوزۀ شیمی ایران به پروانه‌های ثبت اختراع در فاصلۀ سال‌های 1381ـ۱۳۹۰ برای نشریات فارسی و 2002ـ۲۰۱۱ برای نشریات انگلیسی‌زبان است.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع کاربردی علم‌سنجی است که با روش‌های کتابخانه‌ای و تحلیل استنادی و با تأکید بر مطالعۀ روابط استنادی معکوس انجام شده است. جامعۀ پژوهش را کلیۀ مقالات تمام متن علمی‌پژوهشی حوزۀ شیمی ایران، نمایه‌شده در بانک اطلاعات نشریات کشور و پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، به زبان فارسی، بین سال‌های 1381 تا 1390 و زبان انگلیسی بین سال‌های 2002 تا 2011 تشکیل می‌دهد که درمجموع، 3268 عنوان بوده است. تجزیه‌وتحلیل داده‌های پژوهش با استفاده از آزمون‌های آماری مجذور کا (Chi-square test) و رسم نمودارهای پراکندگی با استفاده از نرم‌افزارهای اس.پی.اس.اس. و اکسل صورت گرفته است.        
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که رشد مقالات ایرانی حوزۀ شیمی و همچنین فهرست ارجاعات مقالات این حوزه، در طول دورۀ موردبررسی از رابطه نمایی مثبت تبعیت کرده است. از دیگر یافته‌های پژوهش، این است که با وجود رشد زیاد مقالات و فهرست ارجاعات مقالات این حوزه، میزان استناد مقالات به پروانه‌های ثبت اختراع در طول سال‌های موردبررسی، تغییر محسوسی نکرده است. در بررسی رابطۀ بین حوزۀ موضوعی و میزان استناد به پروانه‌های ثبت اختراع نیز مشخص شد که در حوزۀ مهندسی شیمی، بیشتر از حوزۀ شیمی به این دسته از منابع استناد شده است. مقایسۀ میزان استناد به پروانه‌های ثبت اختراع در مقالات ایرانی نمایه‌شده در آی.اس.آی با مقالات ایرانی غیر آی.اس.آی حوزۀ شیمی نیز نشان‌دهندۀ این است که مقالاتی که در آی.اس.آی نمایه نشده‌اند، بیشتر از مقالات نمایه‌شده در آی.اس.آی به پروانه‌های ثبت اختراع استناد کرده‌اند. یافته‌های پژوهش همچنین حاکی از این است که پژوهشگران ایرانی در 80درصد موارد به پروانه‌های ثبت اختراع آمریکا استناد نموده‌اند.
نتیجه‌گیری: رشد نامحسوس استناد به پروانه‌های ثبت اختراع در مقالات حوزۀ شیمی کشور، نشانه‌ای از وجود پیوند ضعیف بین علم و فناوری در این حوزه است که ممکن است به دلایل مختلف، از جمله عدم توجه به کاربردی نمودن نتایج پژوهش‌های علمی شکل گرفته باشد. مطالعۀ وضعیت موجود به‌منظور ارائۀ راهکارهای مناسب برای تقویت تعامل بین جوامع علمی و صنعتی می‌تواند به توسعۀ قلمرو علم و فناوری کمک کند و در سیاست‌گذاری‌های مربوطه مفید واقع گردد.

کلیدواژه‌ها


مطالعات انجام‌شده نشان می‌دهد که علم و فناوری با سرعت زیادی در حال رشد است و پیشرفت‌های اخیر در تعامل آن‌ها، نویدبخش وقوع تغییرات اساسی در محدودۀ وسیعی از صنایع و رشته‌های علمی است که می‌تواند به کاربردهای جدید و خلق دانش نو منجر شود. تولیدات علمی و فنی، برون‌داد و بیانگر تلاش جوامع علمی و صنعتی است. مطالعۀ این برون‌دادها، گرایش‌های علمی و رویکردهای یک جامعه را نسبت به دنیای علم و فناوری نشان می‌دهد که با بررسی ارتباط آن‌ها می‌توان به ارتباط دانشگاه و صنعت پی برد. دانشگاه‌ها از پتانسیل بالایی برای پژوهش برخوردارند و حجم عظیمی از پژوهش‌ها در دانشگاه‌ها صورت می‌گیرد. در کشورهای پیشرفته و بزرگ صنعتی، ارتباط دانشگاه و صنعت درمجموع، رضایت‌بخش ارزیابی می‌شود؛ در حالی که در کشورهای در حال توسعه، به‌دلیل نبود ارتباط واحدهای علمی و صنعتی با یکدیگر نتایج پژوهش‌‌های این دو بخش برای یکدیگر بدون استفاده باقی می‌ماند.

روش‌های سنتی بررسی ارتباط علم و فناوری، متکی بر جدایی این دو حوزه بوده است؛ در حالی که روش‌های در حال ظهور، متکی بر مرتفع کردن مسائل و نیازهای اقتصادی از طریق همکاری گستردۀ علم و فناوری است. مطالعات سنجشی یکی از روش‌های موجود برای اندازه‌گیری ارتباط بین علم و فناوری است. استفاده از شاخص‌های استنادی در سنجش رابطۀ علم و فناوری بر این فرض استوار است که مقالات به‌عنوان شاخصی مناسب از محتوای علم و پروانه‌های ثبت اختراع که شامل مجموعۀ عظیمی از اطلاعات فنی هستند، به‌عنوان شاخصی مناسب از فناوری در نظر گرفته می‌شوند (باسکورد و زیت،[1] 2004).

به‌منظور بررسی کارایی توسعۀ فناوری در سطح شرکت‌ها، نارین[2] 9 شاخص مبتنی بر پروانه‌های ثبت اختراع را در سه گروه سنجه‌های پایه،[3] سنجه‌های استنادی پروانه‌های ثبت اختراع[4] و سنجه‌های پیوند با علم[5] معرفی کرده است. اساس سنجه‌های پایه، شمارش تعداد پروانه‌های ثبت اختراع در نظر گرفته شده و سنجه‌های استنادی بر اساس شمارش استنادهای دریافتی و با هدف تشخیص جایگاه و کیفیت شرکت‌ها در عرصۀ یک فناوری خاص معرفی شده است. در خصوص سنجه‌های پیوند با علم، دو شاخص پیشنهاد شده است.

با توجه به اینکه پروانه‌های ثبت اختراع باید به مدارک قبلی خود استناد کنند و استناد به سایر انواع مدارک، به‌ویژه مقالات نشریات، در حال افزایش است، شاخص‌های پیوند با علم[6] و قدرت علمی[7] بر اساس شمارش ارجاعات پروانه‌های ثبت اختراع به مقالات علمی معرفی شدند. شاخص پیوند با علم عبارت است از میانگین تعداد ارجاعات به مقالات علمی در پروانه‌های ثبت اختراع یک شرکت. شاخص دیگری که در این رابطه معرفی شده، قدرت فنی است و عبارت است از تعداد پروانه‌های ثبت اختراع ضرب در مقدار سنجۀ پیوند با علم (نارین،[8] 2000). در مطالعۀ رابطه بین علم و فناوری، پژوهش‌های بسیاری با استفاده از دو شاخص یادشده، به بررسی میزان استناد به مقالات علمی در پروانه‌های ثبت اختراع پرداخته‌اند که می‌توان از نارین و همکاران در مؤسسه سی.اچ.آی[9] به‌عنوان پیشگامان این قبیل مطالعات یاد کرد (نارین و نوما،[10] 1985؛ نارین، همیلتون و الیواسترو،[11] 1995، 1997). در واقع، استناد به مقالات علمی در پروانه‌های ثبت اختراع به‌عنوان یک شاخص مهم در نشان دادن ارتباط علوم و فناوری شناخته شده است که از آن تحت عنوان وابستگی علمی[12] یا قدرت علمی یا شدت علمی فناوری[13] یاد شده است (اسمیت[14] و دیگران، 1998؛ نقل در گلنزل و مایر،[15] 2003). مطالعات بسیاری نشان می‌دهند که هرچه قدرت علمی پروانه‌های ثبت اختراع یک شرکت بیشتر باشد، می‌توان نتیجه گرفت که آن شرکت در آن فناوری پیشگام‌تر است و حتی این شاخص می‌تواند در قیمت سهام بورس آن‌ها مؤثر باشد (هال، مایرس و تورنر،[16] 2007؛ نوهاسلر[17] و دیگران، 2011).

از سوی دیگر، برخی از نویسندگان به وجود علومی اشاره کرده‌اند که مبتنی بر فناوری است (زیمن،[18] 1984) و رابطۀ علم و فناوری را با توجه به استنادهایی که مقالات علمی به پروانه‌های ثبت اختراع داشته‌اند، موردبررسی قرار داده‌اند که از آن به‌عنوان مطالعۀ پیوند علم با فناوری از جنبۀ روابط استنادی معکوس[19] یاد شده است (گلنزل و مایر، 2003). صاحب‌نظران در این قبیل مطالعات، از شدت استناد به پروانه‌های ثبت اختراع[20] که با محاسبۀ میزان استناد مقالات علمی به پروانه‌های ثبت اختراع به‌ دست می‌آید، به‌عنوان شاخصی یاد کرده‌اند که می‌تواند نشان‌دهندۀ قدرت فنی[21] مقالات علمی باشد و بر این واقعیت اصرار داشته‌اند که در مطالعات پیوند علم با فناوری لازم است علاوه بر قدرت علمی پروانه‌های ثبت اختراع، به قدرت فنی مقالات نیز توجه نمود (هیکس،[22] 2000). البته با وجود تأکید صاحب‌نظران بر اهمیت و ضرورت مطالعات دوجانبه، تعداد این قبیل پژوهش‌ها بسیار اندک است. در مطالعات مربوط به تعاملات علم و فناوری، معمولاً بررسی میزان ارجاع مقالات به پروانه‌های ثبت اختراع نادیده گرفته می‌شود که علت این امر ارجاع ناچیز مقالات به پروانه‌های ثبت اختراع است و این قبیل مطالعات منحصر به حوزه‌هایی از علم می‌شود که با فناوری ارتباط نزدیک دارند (علی،[23] 2009).

مطالعات انجام‌شده در حوزۀ علم و فناوری نشان می‌دهد که شیمی از جمله حوزه‌هایی است که بیشترین تعداد پروانۀ ثبت اختراع در آن ثبت شده (عبدخدا، نوروزی و راوند، 1390) و استفاده از پروانه‌های ثبت اختراع نسبت به سایر رشته‌ها بیشتر در آن کاربرد دارد (گلنزل و مایر، 2003). با توجه به مطالب یادشده، این پژوهش در پی شناختن این واقعیت است که در مقالات حوزۀ شیمی در ایران، تا چه اندازه به پروانه‌های ثبت اختراع به‌عنوان منبع فناوری توجه شده است.

 

 

سؤالات پژوهش

1.  رشد فهرست ارجاعات[24] در گروه مقالات حوزۀ شیمی که در داخل کشور منتشر شده، تحت پوشش آی.اس.آی قرار دارند و به پروانه‌های ثبت اختراع استناد نموده‌اند، در مقایسه با کل فهرست ارجاعات مقالات ایرانی آی.اس.آی در این حوزه در بازۀ زمانی موردنظر چگونه است؟

2.  رشد فهرست ارجاعات مقالات ایرانی غیر آی.اس.آی استنادکننده به پروانه‌های ثبت اختراع حوزۀ شیمی در مقایسه با کل فهرست ارجاعات مقالات ایرانی غیرآی.اس.آی در این حوزه در بازۀ زمانی موردنظر چگونه است؟

3.  چه رابطه‌ای بین آی.اس.آی یا غیر آی.اس.آی بودن مقالات حوزۀ شیمی ایران با میزان استناد به پروانه‌های ثبت اختراع وجود دارد؟

4.  چه رابطه‌ای بین حوزۀ موضوعی نشریات (شیمی یا مهندسی شیمی) و میزان استناد مقالات به پروانه‌های ثبت اختراع وجود دارد؟

5.  کشورهایی که مقالات حوزۀ شیمی ایران بیشتر به پروانه‌های ثبت اختراع آن‌ها استناد کرده‌اند، کدام‌اند؟

پیشینۀ پژوهش

بررسی ارتباط بین علم و فناوری می‌تواند با کمک روش‌های مختلف کتاب‌سنجی از جمله روش مبتنی بر استنادات انجام گیرد (باسکولارد و زیت، 2004). در این روش، به میزان استناد پروانه‌های ثبت اختراع و مقالات مجلات به یکدیگر توجه می‌شود. بررسی میزان استناد پروانه‌های ثبت اختراع به مقالات مجلات یکی از روش‌های کلاسیک در این زمینه به شمار می‌رود که مرکز تحقیقات سی اچ آی[25] شاخص‌های خاصی از جمله شدت علمی[26] را به‌منظور بررسی ارتباط مستقیم و بی‌واسطۀ فناوری با علم در این رابطه معرفی کرده است. مفهوم این شاخص این است که میزان استناد پروانه‌های ثبت اختراع به مقالات علمی، حاکی از وضعیت ارتباط علم و فناوری است. ضمن اینکه امکان شناسایی مقالات و تحقیقاتی که قادر به کاربردی شدن است را فراهم می‌کند. بر این اساس، پژوهش‌های متعددی در حوزه‌های مختلف موضوعی انجام شده است که به‌عنوان نمونه می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

نارین و نوما (1985) و کالینز و یات[27] (1988) در حوزۀ ژنتیک، نارین، همیلتون و الیواسترو (1997) و نارین و الیواسترو (1998) در حوزه‌های مختلف علوم و مهندسی، مک میلان، نارین و دیدز[28] (2000) ون لوی، میجرمن و دبکر[29] (2007) در حوزۀ بیوتکنولوژی، و میر، دبکر و گلنزل[30] (2010) در حوزۀ نانو.

نتایجی که در اکثر قریب به اتفاق این پژوهش‌ها به دست آمده، بیانگر رشد قابل‌توجه استناد به مقالات علمی در پروانه‌های ثبت اختراع است. ضمن اینکه در برخی موارد، از جمله در پژوهش ون لوی، میجر من و دبکر (2007) به رابطۀ مثبت استناد به متون علمی با بهره‌وری فنی پروانه‌ها اشاره شده است. در این پژوهش که بر پروانه‌های ثبت اختراع حوزۀ بیوتکنولوژی انجام شد، وجود رابطۀ مثبت بین قدرت علمی پروانه‌های این حوزه با بهره‌وری فنی در سطح کشورها اشاره شده که در آن، منظور از بهره‌وری فنی، تعداد پروانه‌های تولیدشده در کشور به‌ازای هر نفر از جمعیت آن کشور است. از سوی دیگر، نتایج برخی از پژوهش‌های انجام‌شده در این حوزه (از جمله میر، دبکر و گلنزل، 2010) مبیّن برجسته بودن مقالات مورد استناد توسط پروانه‌های ثبت اختراع به‌لحاظ سایر شاخص‌های کتاب‌سنجی است. میر، دبکر و گلنزل در حوزۀ علم نانو نشان دادند که مقاله‌هایی که در پروانه‌های ثبت اختراع مورد استناد قرار گرفته‌اند، استنادهای بیشتری از سوی سایر مقالات نیز دریافت کرده‌اند.

دستۀ دیگر از مطالعات مبتنی بر استنادات، به بررسی میزان استناد مقالات به پروانه‌های ثبت اختراع می‌پردازند که از آن به‌عنوان مطالعۀ روابط استنادی معکوس یاد شده است. این روش اولین بار توسط گلنزل و مایر ( 2003) در مطالعه‌ای تحت عنوان «پروانه‌های مورداستناد در متون علمی: مطالعۀ اکتشافی روابط استنادی معکوس» موردتوجه قرار گرفت. در این پژوهش، ارتباط بین علم و فناوری با بررسی استنادهای موجود در مقالات علمی، به پروانه‌های ثبت اختراع در یک دورۀ بیست‌ساله بررسی شد. نتایج پژوهش گلنزل و مایر، حاکی از استناد بیشتر مقالات مرتبط با زیرحوزه‌های شیمی به پروانه‌های ثبت اختراع در مقایسه با سایر حوزه‌هاست. از سوی دیگر، بر اساس یافته‌های پژوهش، پروانه‌های حوزۀ شیمی بیشترین میزان استنادهای دریافتی از متون علمی را به خود اختصاص داده‌اند.

مطالعۀ روابط استنادی معکوس همچنین توسط سایر پژوهشگران به‌عنوان روشی مؤثر در اندازه‌گیری رابطۀ علم و فناوری توصیه شده‌ است (هیکس، 2000)؛ هرچند نمونه‌های معدودی از این پژوهش‌ها به دلایل مختلف از جمله تأخیر در انتشار پروانه‌های ثبت اختراع و میزان پایین استناد به پروانه‌های ثبت اختراع در مقالات اکثر حوزه‌های علمی تاکنون به انجام رسیده است. توصیه‌هایی نیز در متون صورت گرفته است که برای بررسی ارتباط بین علم و فناوری از طریق استنادات بهتر است از هر دو روش، بررسی استناد پروانه‌های ثبت اختراع به مقالات و برعکس استناد مقالات به پروانه‌های ثبت اختراع، استفاده شود (گلنزل و مایر، 2003).

به‌عنوان جمع‌بندی باید اشاره کرد که در چند دهۀ گذشته، بررسی ارتباط بین علم و فناوری با کمک روش‌های کتاب‌سنجی از جمله روش مبتنی بر استنادات، عموماً از طریق مطالعۀ میزان استناد پروانه‌های ثبت اختراع به مقالات علمی در سطح دنیا موردتوجه قرار گرفته است. حال آنکه وضعیت پیوند بین این دو قلمرو از زاویۀ مقابل، یعنی از جنبۀ روابط استنادی معکوس، از طریق بررسی میزان استناد مقالات به پروانه‌ها، حتی در سطح دنیا، کمتر مورداقبال واقع شده است. مروری بر مطالعات گذشته نشان می‌دهد که شیمی از جمله حوزه‌هایی است که بیشترین تعداد پروانه‌های ثبت اختراع کشور در آن ثبت شده است. این حوزه، همچنین به‌عنوان اثرگذارترین حوزۀ موضوعی ایران شناخته شده که دارای بیشترین تولیدات علمی در کشور است. با این‌همه، در بررسی رابطۀ علم و فناوری در این حوزه، پژوهشی در سطح منابع داخلی در دست نیست.

روش‌شناسی پژوهش

پژوهش حاضر از نوع کاربردی علم‌سنجی است که با روش‌های کتابخانه‌ای و تحلیل استنادی و با تأکید بر مطالعۀ روابط استنادی معکوس، یا به‌عبارت دقیق‌تر، با تأکید بر بررسی میزان استناد مقالات به پروانه‌های ثبت اختراع انجام شده است. جامعۀ پژوهش را مقالات تمام متن علمی‌پژوهشی ایران در حوزۀ شیمی بین سال‌های 1381 تا 1390 (مقالات فارسی) و 2002ـ۲۰۱۱ (مقالات لاتین) تشکیل می‌دهد که درمجموع، 3268 عنوان مقاله بوده است. اطلاعات کتاب‌شناختی و متن کامل این مقالات از طریق بانک اطلاعات نشریات کشور و پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی و با مراجعه به سایت اختصاصی نشریات گردآوری شد. نمونه‌گیری جامعۀ پژوهش، به‌دلیل عدم وجود ارجاعات کافی در مقالات به پروانه‌های ثبت اختراع، نتیجه‌بخش نبود. بنابراین بر اساس روش سرشماری، متن کامل کلیۀ مقالات نشریات شیمی و مهندسی شیمی چاپ‌شده در ایران تهیه شد و شمارش ارجاعات در فهرست منابع و مآخذ مقالات به‌صورت دستی صورت گرفت.

تجزیه‌وتحلیل داده‌های پژوهش با استفاده از آزمون‌های آماری مجذور کا و رسم نمودارهای پراکندگی با استفاده از نرم افزارهای اس.پی.اس.اس و اکسل صورت گرفته است.

یافته‌های پژوهش

داده‌های جمع‌آوری‌شده در این پژوهش، شامل 1822 مقالۀ آی.اس.آی و 1446 مقالۀ غیر آی.اس.آی حوزۀ شیمی ایران است که بررسی روند رشد آن‌ها به‌طور جداگانه انجام گرفته ‌است.

پرسش اول: رشد فهرست ارجاعات مقالات ایرانی آی.اس.آی استنادکننده به پروانه‌های ثبت اختراع حوزۀ شیمی در مقایسه با کل فهرست ارجاعات مقالات ایرانی آی.اس.آی در این حوزه در فاصلۀ سال‌های 2002ـ۲۰۱۱ چگونه است؟

طبق یافته‌های پژوهش، تعداد ارجاعات موجود در 1822 مقالۀ ایرانی آی.اس.آی حوزۀ شیمی ایران، 50270 مورد بوده است و میانگین تعداد ارجاعات در هر مقاله، 59‌.‌27 محاسبه شده است. ارجاعات مقالات ایرانی آی.اس.آی حوزۀ شیمی با ضریب رشد سالانه 26‌.‌1 در حال افزایش است. به‌عبارت دیگر، می‌توان گفت که تعداد ارجاعات مقالات ایرانی آی.اس.آی این حوزه، هر سال نسبت به سال قبل 26‌.‌1 برابر می‌شود. با محاسبۀ نرخ دو برابر شدن این ارجاعات مشخص شد که 6‌.‌1 سال طول می‌کشد تا تعداد ارجاعات مقالات ایرانی آی.اس.آی این حوزه دو برابر شود. همچنین، ارجاع به پروانه‌های ثبت اختراع با ضریب رشد 02‌.‌1 و ارجاع به مدارکی غیر از پروانه‌های ثبت اختراع با ضریب رشد 26‌.‌1 در حال رشد می‌باشند. نرخ دو برابر شدن ارجاع به پروانه‌های ثبت اختراع 96‌.‌1 سال و این رقم برای ارجاع به منابعی به غیر از پروانه‌های ثبت اختراع 59‌.‌1 سال محاسبه شده است. همان ‌گونه که در نمودار 1 مشاهده می‌شود، تنها در سال‌های‌ 2006 و 2009 و 2011، با کاهش ارجاعات مقالات ایرانی آی.اس.آی حوزۀ شیمی نسبت به سال‌های‌ قبل مواجه هستیم که علت این امر را می‌توان در انتشار این گروه مقالات جست‌وجو نمود. نمودار 1 همچنین نشان می‌دهد که با وجود افزایش یا کاهش ارجاع مقالات فارسی این حوزه در طول سال‌های مختلف، روند رشد ارجاع مقالات استنادکننده به پروانه‌های ثبت اختراع، تغییر محسوسی نکرده است. بر اساس یافته‌های پژوهش، از کل 50270 ارجاع موجود در مقالات ایرانی آی.اس.آی حوزۀ شیمی، تعداد574 ارجاع به پروانه‌های ثبت اختراع صورت گرفته است که با تقسیم این تعداد بر تعداد کل مقالات ایرانی آی.اس.آی حوزۀ شیمی، میانگین استناد به پروانه‌های ثبت اختراع، یا به‌عبارت دیگر شدت استناد به پروانه‌های ثبت اختراع در این دسته از مدارک، به‌ دست آمد که این مقدار برابر با 32‌.‌0 است.

پرسش دوم: رشد فهرست ارجاعات مقالات ایرانی غیر آی.اس.آی استنادکننده به پروانه‌های ثبت اختراع حوزۀ شیمی در مقایسه با کل فهرست ارجاعات مقالات ایرانی غیر آی.اس.آی در این حوزه در فاصلۀ سال‌های 2002ـ۲۰۱۱ چگونه است؟

بر اساس یافته‌های این بخش، تعداد ارجاعات موجود در 1446 مقالۀ ایرانی غیر آی.اس.آی حوزۀ شیمی، 26769 مورد است و میانگین تعداد ارجاعات در هر مقاله  51‌.‌18  محاسبه شده است. ارجاعات مقالات غیر آی.اس.آی حوزۀ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودار 1. روند رشد سالانۀ ارجاعات مقالات ایرانی آی.اس.آی حوزۀ شیمی در بازه زمانی 2002ـ۲۰۱۱

 

 

 

 

 

 

شیمی با ضریب رشد سالانۀ 31‌.‌1، در حال افزایش است. به‌عبارت دیگر، می‌توان گفت که تعداد ارجاعات مقالات ایرانی غیر آی.اس.آی هر سال نسبت به سال قبل 31‌.‌1 برابر می‌شود. با محاسبۀ نرخ دو برابر شدن این ارجاعات مشخص شد که 52‌.‌1 سال طول می‌کشد تا تعداد ارجاعات این حوزه دو برابر شود. همچنین، ارجاع مقالات ایرانی غیر آی.اس.آی به پروانه‌های ثبت اختراع با ضریب رشد 12‌.‌1 و ارجاع به مدارکی غیر از پروانه‌های ثبت اختراع با ضریب رشد 32‌.‌1 در حال رشد می‌باشند. نرخ دو برابر شدن ارجاع به پروانه‌های ثبت اختراع 79‌.‌1 سال و این رقم برای ارجاع به منابعی به غیر از پروانه‌های ثبت اختراع 51‌.‌1 سال محاسبه شده است. نمودار 2 همچنین نشان می‌دهد که با وجود افزایش یا کاهش مقالات فارسی این حوزه در طول سال‌های مختلف، روند رشد ارجاعات مقالات استنادکننده به پروانه‌های ثبت اختراع، تغییر محسوسی نکرده است. از کل 26769 ارجاع موجود در مقالات ایرانی غیر آی.اس.آی حوزۀ شیمی، 628 ارجاع به پروانه‌های ثبت اختراع بوده است و شدت استناد به پروانه‌های ثبت اختراع در این دسته 43‌.‌0 است.

پرسش سوم: چه رابطه‌ای بین آی.اس.آی یا غیر آی.اس.آی بودن مقالات حوزۀ شیمی ایران با میزان استناد به پروانه‌های ثبت اختراع وجود دارد؟

مطالعۀ رابطۀ بین نمایه‌شدن مقالات در آی.اس.آی و میزان ارجاع مقالات به پروانه‌های ثبت اختراع با توجه به داده‌های جدول 1 و با استفاده از آزمون مجذور کا، سطح معناداری بین نوع نشریات (آی.اس.آی و غیر آی.اس.آی بودن) و میزان استناد به پروانه‌های ثبت اختراع در سال‌های موردبررسی با مقدار خی 9‌.‌164، برابر با 000‌.‌0 به ‌دست آمد که این مقدار از سطح معناداری 05‌.‌0 کمتر است. بنابراین با 95درصد اطمینان می‌توان گفت که بین نوع نشریات و میزان استناد به پروانه‌های ثبت اختراع با درجۀ آزادی 1، رابطه وجود دارد. طبق جدول 1، تعداد 574 ارجاع از مجموع  49696  ارجاع مقالات آی.اس.آی، به پروانه‌های ثبت اختراع استناد نموده‌اند؛ در حالی که از  26141  ارجاع

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودار 2. روند رشد سالانۀ ارجاعات مقالات ایرانی غیر آی.اس.آی حوزۀ شیمی در بازۀ زمانی 2002ـ۲۰۱۱

 

مقالات غیر آی.اس.آی، تعداد 628 ارجاع به پروانه‌ها صورت گرفته است. به‌عبارت دیگر، 2‌.‌1% از ارجاع مقالات آی.اس.آی و 4‌.‌2% از ارجاع مقالات غیر آی.اس.آی به پروانه‌های ثبت اختراع بوده است.

جدول 1: فراوانی موردمشاهده و موردانتظار مقالات استنادکننده به پروانه‌های ثبت اختراع و مقالات فاقد استناد به
پروانه‌ها به‌تفکیک نوع نشریه

 

استناد به پروانه‌های ثبت اختراع

مجموع ارجاعات مقالات

مقالاتی که استناد به پروانه‌های ثبت اختراع دارند.

مقالاتی که استناد به پروانه‌های ثبت اختراع ندارند.

نوع نشریه

آی.اس.آی

تعداد موردمشاهده

574

49696

50270

تعداد موردانتظار

3.‌784

7.‌49475

0.‌50270

غیر آی.اس.آی

تعداد موردمشاهده

628

26141

26769

تعداد موردانتظار

7.‌417

3.‌26351

0.‌26769

مجموع

 

تعداد موردمشاهده

1202

75837

77039

تعداد موردانتظار

0.‌1202

0.‌75837

0.‌77039

 

 

 

 

جدول 2: نتایج آزمون مجذور کا، مربوط به رابطۀ بین نوع نشریه (آی.اس.آی یا غیر آی.اس.آی بودن) و میزان استناد آن‌ها به پروانه‌های ثبت اختراع در نشریات حوزۀ شیمی ایران در سال‌های موردبررسی

نوع نشریه

 

9.‌000

میزان خی دو

1

درجۀ آزادی

164.‌0

سطح معناداری

پرسش چهارم: چه رابطه‌ای بین حوزۀ موضوعی نشریات (شیمی یا مهندسی شیمی) و میزان استناد مقالات به پروانه‌های ثبت اختراع وجود دارد؟

با توجه به داده‌های جدول 3 و با استفاده از آزموی مجذور کا، سطح معناداری بین حوزۀ نشریات (شیمی یا مهندسی شیمی) و میزان استناد به پروانه‌های ثبت اختراع در سال‌های موردبررسی با مقدار خی 701.‌242، برابر با 000.‌0 به‌ دست آمد که این مقدار از سطح معناداری 05.‌0 کمتر است. بنابراین با 95درصد اطمینان می‌توان گفت که بین حوزۀ موضوعی نشریات و میزان استناد به پروانه‌های ثبت اختراع با درجۀ آزادی 1، رابطه وجود دارد. طبق جدول 2، تعداد 407 ارجاع از مجموع 42728 ارجاع مقالات حوزۀ شیمی به پروانه‌های ثبت اختراع استناد نموده‌اند؛ در حالی که از 33109 ارجاع مقالات حوزۀ مهندسی شیمی، تعداد 795 ارجاع به پروانه‌های ثبت اختراع صورت گرفته است. به‌عبارت دیگر، 1% از ارجاع مقالات حوزۀ شیمی و 4.‌2% از ارجاعات مقالات حوزۀ مهندسی شیمی به پروانه‌های ثبت اختراع بوده است.

جدول 3: فراوانی موردمشاهده و موردانتظار مقالات استنادکننده به پروانه‌های ثبت اختراع و مقالات فاقد استناد به
پروانه‌ها به‌تفکیک حوزه

 

استناد به پروانه‌های ثبت اختراع

مجموع ارجاعات مقالات

مقالاتی که استناد به پروانه‌های ثبت اختراع دارند.

مقالاتی که استناد به پروانه‌های ثبت اختراع ندارند.

حوزۀ نشریه

شیمی

تعداد موردمشاهده

407

42728

43135

تعداد موردانتظار

0.‌673

0.‌42462

0.‌43135

مهندسی شیمی

تعداد موردمشاهده

795

33109

33904

تعداد موردانتظار

5.‌529

0.‌33375

0.‌33904

مجموع

 

تعداد موردمشاهده

1202

75837

77039

تعداد موردانتظار

0.‌1202

0.‌75837

0.‌77039

 

جدول 4: نتایج آزمون مجذور کا، مربوط به رابطۀ بین حوزۀ نشریه (شیمی و مهندسی شیمی) و میزان استناد آن‌ها به پروانه‌های ثبت اختراع در سال‌های موردبررسی

حوزۀ مقالات

 

701.‌242

میزان خی دو

1

درجۀ آزادی

000.‌0

سطح معناداری

 

 

 

 

 

پرسش پنجم: کشورهایی که مقالات حوزۀ شیمی ایران بیشتر به پروانه‌های ثبت اختراع آن‌ها استناد کرده‌اند، کدام‌اند؟

مطابق با یافته‌های جدول 5، میزان استناد مقالات حوزۀ شیمی ایران به پروانه‌های ثبت اختراع کشورهای مختلف، متفاوت است. همان ‌گونه که در جدول مشاهده می‌شود، حدود 80درصد از استناد مقالات حوزۀ شیمی ایران به پروانه‌های ثبت اختراع آمریکا و فقط 20درصد باقی‌مانده به پروانه‌های ثبت اختراع 20 کشور دیگر صورت گرفته است.

جدول 5: رتبه‌بندی میزان استناد به پروانه‌های ثبت اختراع کشورهای مختلف در مقالات حوزۀ شیمی ایران

میزان استناد به پروانه‌های ثبت اختراع

نام کشور/ سازمان

درصد

تعداد

57.‌79

966

ادارۀ ثبت اختراع آمریکا

29.‌3

40

ادارۀ ثبت اختراع اروپا

88 .‌2

35

ژاپن

39.‌2

29

سازمان جهانی مالکیت فکری

31.‌2

28

بریتانیای کبیر

89.‌1

23

آلمان

57.‌1

19

انگلستان

82.‌0

10

ایران

74.‌0

9

فرانسه

74.‌0

9

چین

58.‌0

7

کانادا

49.‌0

6

هند

41.‌0

5

چک و اسلواکی

31.‌2

28

سایر کشورها

بحث و نتیجه‌گیری

پروانه‌های ثبت اختراع در مطالعات علم‌سنجی، هم به‌طور مستقیم و هم غیرمستقیم، از اهمیت بالایی برخوردارند. اهمیت مستقیم این منابع به این دلیل است که می‌توانند نشان‌دهندۀ ارزش یک پژوهش جدید باشند که امکان تجاری‌شدن برای آن میسر است. اهمیت غیرمستقیم این مدارک به فهرست منابع آن‌ها بازمی‌گردد که می‌تواند امکان شناسایی مقاله‌ها و تحقیقاتی را که یک پروانه، آن را مورداستناد قرار داده، فراهم سازد و به این ترتیب نشان دهد که کدام مقاله‌ها یا سایر انواع تحقیقات از امکان کاربردی‌شدن بهره‌مندند (نوروزی‌چاکلی، 1390). ازاین‌رو، امروزه توجه اکثر ارزیابان علم و فناوری، به تجزیه‌وتحلیل ارجاعات معطوف شده است. این تکنیک بر مبنای این واقعیت شکل گرفته است که دانشمندان برای انجام و پیشبرد کارهای علمی و تحقیقاتی خود، ناگریزند به کارهای قبلی رجوع و به آن‌ها استناد کنند.

در این پژوهش، مطالعۀ رشد ارجاعات مقالات استنادکننده به پروانه‌های ثبت اختراع در مجلات حوزۀ شیمی ایران، در دو گروه مقالات آی.اس.آی و غیر آی.اس.آی نشان داد که 32درصد مقالات ایرانی غیر آی.اس.آی با وجود داشتن میانگین ارجاعات کمتر در مقایسه با مقالات آی.اس.آی (به‌ترتیب 51.‌18درصد در مقابل 59.‌27درصد) شدت استناد بیشتری به پروانه‌های ثبت اختراع نشان داده‌اند (43.‌0درصد در مقابل 32.‌0درصد).

در پژوهش حاضر، افزایش تعداد ارجاعات در فهرست منابع و مآخذ مقالات طی سال‌های اخیر و در مقایسه با نتایج پژوهش‌های پیشین قابل‌ملاحظه است که این شاخص می‌تواند بر ارتقای کیفیت این مدارک دلالت نماید. به‌عنوان نمونه، میانگین تعداد ارجاعات در مقالات آی.اس.آی حوزۀ اقتصاد و بازرگانی پژوهشگران ایرانی در پژوهشی که توسط گرجی‌زاده (1390) انجام شد، برابر با 06.‌2درصد گزارش شده است؛ اما واقعیت این است که همچنان استفاده از پروانه‌های ثبت اختراع در نگارش مقالات علمی، موردکم‌توجهی قرار گرفته است.

در این راستا، مطالعات انجام‌شده در شناسایی کشورهای برتر تولیدکنندۀ علم در پایگاه وب آو ساینس نشان داده است که ایران به‌لحاظ کمیت مقالات نمایه‌شده در این پایگاه، به‌ویژه در زمینۀ فنی، از جایگاه قابل‌ملاحظه‌ای برخوردار است (شهرابی فراهانی، 1391). این در حالی است که کیفیت مقالات ایرانی در تحقیقات انجام‌شده توسط نشریۀ نیچر[31] و نیز در گزارش‌های ارائه‌شده توسط پایگاه ساینس متریکس[32] موردتردید قرار گرفته است (آرچامبولت،[33] 2010؛ به نقل از صادقی و دیگران، 1391).

با نگاهی به کشورهای برتر تولیدکنندۀ علم در این پایگاه، پژوهشگران به این نتیجه رسیده‌اند که تمام این کشورها جزو اقتصادهای پویا و قدرتمند جهان هستند. اما نکته قابل‌توجه این است که زمانی می‌توان بر اساس جایگاه علمی یک کشور حکم به پیشرفت اقتصادی آن داد که بین دانشگاه به‌عنوان موتور تولید دانش و صنعت به‌عنوان چرخ‌های اقتصادی، ارتباط معقولی وجود داشته باشد. به بیان دیگر، مدیریت صحیح تولیدات علمی است که موجب می‌شود تحقیقات و پژوهش‌های انجام‌گرفته وارد سیر تجاری‌سازی و تولید ثروت گردند و مسائل و مشکلات صنعتی یک کشور در دانشگاه‌ها حل شوند. به بیان این پژوهشگران، مدیریت تولیدات علمی در ایران ضعیف بوده و رابطۀ مناسب میان دانشگاه و صنعت برقرار نیست. به همین دلیل، موضوع اکثر مقالات علمی و پژوهشی منتشرشده توسط دانشجویان ایرانی، مسائل موردعلاقه در فضای علمی کشورهای پیشرفته است و با سطح نیازها و مشکلات صنایع ایران همخوانی ندارد. در این شرایط، عملاً تلاش پژوهشگران ایرانی منجر به روان‌شدن حرکت چرخ‌های صنعت در کشورهای توسعه‌یافته می‌شود (شهرابی فراهانی، 1391). بی‌شک توجه بیشتر نویسندگان مقالات علمی به پروانه‌‌های ثبت اختراع و استفاده از آن‌ها در تولیدات علمی می‌تواند به حل این مشکل کمک کند؛ به‌خصوص که دسترسی به متن کامل پروانه‌های ثبت اختراع، برخلاف آنچه که عموم تصور می‌کنند، به‌طور رایگان و به‌سادگی برای همگان امکان‌پذیر است.

در بررسی رابطۀ بین حوزۀ موضوعی نشریات (شیمی و مهندسی شیمی) و میزان ارجاع به پروانه‌های ثبت اختراع، نتایج حاصل از آزمون مجذور کا، وجود رابطۀ مثبت معنادار بین دو متغیر را تأیید می‌کند. به بیان دقیق‌تر، میزان استناد حوزه‌های شیمی و مهندسی شیمی به پروانه‌های ثبت اختراع متفاوت است. تفاوت در میزان استناد به پروانه‌های ثبت اختراع در حوزه‌های مختلف در پژوهش قبلی که توسط گلنزل و مایر (2003) انجام شده، نیز نشان داده شده‌ است. در این پژوهش تفاوت بین میزان استناد به پروانه‌های ثبت اختراع در دوازده حوزۀ مختلف علوم پایه و فنی موردبررسی قرار گرفته که حوزۀ شیمی با اختلاف قابل‌ملاحظه‌ای نسبت به سایر حوزه‌ها بیشترین استناد را به پروانه‌های ثبت اختراع به خود اختصاص داده و پس از آن حوزه‌های فیزیک و مهندسی در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.

یافته‌های پژوهش همچنین نشان می‌دهد که به‌طور کلی، میزان استناد مقالات مهندسی شیمی از مقالات حوزۀ شیمی بیشتر است. با توجه به اینکه پروانه‌های ثبت اختراع بیشتر از جنبۀ کاربردی حائز اهمیت هستند، از جمله دلایل احتمالی این امر می‌تواند کاربردی بودن رشتۀ مهندسی شیمی در مقایسه با رشتۀ شیمی باشد.

در بررسی میزان استناد مقالات به پروانه‌های ثبت اختراع کشورهای مختلف، مشخص شد که پژوهشگران ایرانی در 80درصد موارد به پروانه‌های ثبت اختراع آمریکا استناد نموده‌اند. در این رابطه، گلنزل و مایر (2003) در پژوهشی که بر روی مقالات نمایۀ استنادی علوم در فاصلۀ زمانی 1996ـ۲۰۰۰ انجام دادند، به این نتیجه رسیدند که در حالی ‌که بیش از نیمی از پروانه‌های ثبت‌شده در ادارۀ ثبت اختراع آمریکا متعلق به کشور آمریکاست، حدود 70درصد از استناد مقالات پایگاه موردبررسی به پروانه‌های ثبت اختراع این کشور صورت گرفته است. در تأیید توجه خاص پژوهشگران و مخترعان به ادارۀ ثبت اختراع آمریکا همچنین می‌توان به یافته‌های پژوهش امیری و دیگران (1387) اشاره کرد که نشان‌گر این است که بیش از نیمی از کل اختراعات فناوری نانوی جهان در ادارۀ ثبت اختراع آمریکا ثبت شده‌اند. بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت که پایگاه ثبت اختراع و علائم تجاری آمریکا از معروفیت بیشتری نسبت به سایر پایگاه‌های کشورهای دیگر برخوردار است که شاید دلیل این امر دسترسی آسان و رایگان به پروانه‌های ثبت اختراع این پایگاه باشد. از طرفی، پایگاه ثبت اختراع آمریکا از جامعیت بیشتری نسبت به سایر پایگاه‌ها برخوردار است و به نظر می‌رسد که مخترعان کشورهای مختلف اعتماد بیشتری به درج اختراع خود در این پایگاه به‌دلیل بین‌المللی بودن و عدم افشای اختراع در کشورهای دیگر دارند.

همچنین یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پس از ادارۀ ثبت اختراع آمریکا، پروانه‌های ثبت‌شده در ادارۀ ثبت اختراع اروپا (29.‌3درصد) و ادارۀ ثبت اختراع ژاپن (88.‌2درصد) و سازمان جهانی مالکیت فکری (39.‌2درصد) بیشترین میزان استناد را دریافت کرده‌اند که این نشان از معروفیت پایگاه‌های بیان‌شده در مقایسه با سایر پایگاه‌ها دارد. مرور پژوهش‌های انجام‌شده بر روی پروانه‌های ثبت اختراع نیز نشان می‌دهد که در اغلب این پژوهش‌ها پروانه‌های ثبت اختراع چهار ادارۀ‌ ذکرشده موردبررسی قرار گرفته‌اند. برای نمونه، پژوهش‌های انجام‌شده توسط ولایتی و نوروزی (1388) و عبد خدا و دیگران (1390) به بررسی پروانه‌های ثبت اختراع ادارات مذکور پرداخته‌اند. به بیان کوالسکی[34] و دیگران (2003) و لی، لین و چن[35] (2006) پایگاه‌های مذکور نزدیک به 90درصد از اختراع‌های ثبت‌شده در جهان را شامل می‌شوند.

پیشنهادهای پژوهش

رشد نامحسوس استناد به پروانه‌های ثبت اختراع در مقالات حوزۀ شیمی کشور، نشانه‌ای از وجود پیوند ضعیف بین علم و فناوری در این حوزه است که به دلایل مختلف، از جمله عدم توجه به کاربردی نمودن نتایج پژوهش‌های علمی ممکن است شکل گرفته باشد. بر این اساس، توصیه می‌شود در سیاست‌گذاری کلان کشور به ایجاد رابطۀ بین دانشگاه و صنعت بیشتر پرداخته شود. پارک‌های علم و فناوری، شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش ارتباط با صنعت در دانشگاه‌ها با بسترسازی شرایط بهینه می‌توانند در این زمینه نقش مهمی را ایفا کنند.

در حالی که یافته‌های پژوهش حاضر و پژوهش‌های پیشین نشان از افزایش تعداد مقالات حوزه‌های مختلف در ایران دارد، توجه به کیفیت مقالات و میزان کاربردی بودن آن‌ها در حوزه‌هایی مانند شیمی باید بیشتر مدنظر قرار گیرد. آگاهی‌رسانی بیشتر و برپایی کارگاه‌های آموزشی در زمینۀ پروانه‌های ثبت اختراع و کاربرد آن‌ها برای نویسندگان مقالات حوزه‌های مختلف می‌تواند در استفادۀ بیشتر از آن‌ها مؤثر باشد.

 



[1] . Bassecouard & Zitt

[2] . Narin

[3] . Basic Indicators

[4] . Patent Citation Indicators

[5] . Science Linkage Indicators

[6] . Science Linkage(SL)

[7] . Science Strength(SS)

[8] . Narin

[9] . Computer Horizons Inc.(CHI)

[10] . Narin & Noma

[11] . Narin, Hamilton & Olivastro

[12] . Science dependence

[13] . Science intensitty of technology

[14] . Smith

[15] . Glanzel & Meyer

[16] . Hall, Mairesse & Turner

[17] . Neuhausler.

[18] . Zimen

[19] . Reverse Citations Relation

[20] . Patent Citation Intensity

[21] . Technical Strength

[22] . Hicks

[23] . Ali

[24] . منظور از ارجاعات، منابع مورداستفاده در نوشتن مقاله است که در فهرست منابع و مآخذ آورده شده است.

[25] . Computer Horizons Inc. (CHI)

[26] . Scientific Intensity

[27] . Collins & Wyatt

[28] . McMillan, Narin & Deeds

[29] . Van Looy, Magerman & Debackere

[30] . Meyer, Debackere & Glänzel

[31] . Nature

[32] . Science Metrix

[33] . Archambault

[34] . Kowalski

[35] . Li, Lin & Chen

امیری، سعید، نیکنام، نادر و صاحبی‌نژاد، مجید. (1387). بررسی آماری وضعیت تولید فناوری و ثبت اختراعات مرتبط با فناوری نانو در کشورهای مختلف. سیاست علم و فناوری، 1 (3)، 1ـ12.

شهرابی فراهانی، محمد. (1391). رشد علمی یا رشد تعداد مقالات علمی. بازیابی‌شده در 12 دی 1393، از:

صادقی، فؤاد، جمشیدی، مریم و کلانتری، عمار. (1391). چالش نظریه‌‌‌پردازی و علم افزایی در تولیدات علمی ایران. فلسفه علم، 2 (2)، 51ـ73.

عبدخدا، محمد هیوا، نوروزی، علیرضا و راوند، سامان. (1390). تحلیل موضوعی پروانه‌های ثبت اختراع مخترعان ایرانی در پایگاه‌های بین‌المللی ثبت اختراع در فاصلۀ سال‌های 1976ـ۲۰۱۱. پیاورد سلامت، 5 (5)، 42ـ51.

گرجی‌زاده، داود. (1390). تجزیه‌وتحلیل تولیدات علمی حوزۀ «اقتصاد- بازرگانی» ایرانیان در نمایۀ استنادی علوم. دانش‌شناسی، 4 (15)، 77ـ88.

نوروزی‌چاکلی، عبدالرضا. (1390). آشنایی با علم‌سنجی (مبانی، مفاهیم، روابط و ریشه‌ها). تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)؛ مرکز تحقیق و توسعۀ علوم انسانی و دانشگاه شاهد، مرکز چاپ و انتشارات.

ولایتی، خالید و نوروزی، علیرضا (1388). بررسی میزان همکاری علمی ایران در پروانه‌های ثبت اختراع طی سال‌های 1975ـ۲۰۰۷. کتاب ماه کلیات، 13 (1)، 62ـ65.

Ali, Mina. (2009). Information Diffusion between Patent and Scientific Articles for Identifying Future R&D and Business Opportunities. (Master), Tarbiat modares & lulea university.

Archambault, E,. (2010). 30 Years in Science Secular Movements in Knowledge Creation.

Bassecoulard, E., & Zitt, M,. (2004). Patent & Publications. Handbook of Quantitative Science & Technology research. Netherlands, Kluwer Academic, 665- 694.

Collins, P., & Wyatt, S. (1988). Citations in patents to the basic research literature. Research Policy, 17(2), 65-74.

Glanzel, W & Meyer, M,. (2003). Patents Cited ln the Scientific Literature: An Exploratory Study of Revers Citation Relations. Scientometrics, 58 (2), 415- 428.

Hall, B. H., Mairesse, J., & Turner, L. (2007). Identifying age, cohort, and period effects in scientific research productivity: Discussion and illustration using simulated and actual data on French physicists. Econ. Innov. New Techn., 16(2), 159-177.

Hicks, D., (2000). 360 Degree linkage analysis. Research Evaluation, 9(2), 133-143.

Kowalski, T. J., Maschio, A., & Megerditchian, S. H., (2003). Dominating global intellectual property: Overview of patentability in the USA, Europe and Japan. Journal of commercial biotechnology, 9(4), 305-331.

Li, X.; Lin, Y.; & Chen, H. (2006). Worldwide nanotechnology development: a comparative study of USPTO, EPO, and JPO patents. University of Arizona, Intellectual Properties Lab.

McMillan, G. S., Narin, F., & Deeds, D. L., (2000). An analysis of the critical role of public science in innovation: the case of biotechnology. Research policy, 29(1), 1-8.

Meyer, M., Debackere, K., & Glänzel, W., (2010). Can applied science be ‘good science’? Exploring the relationship between patent citations and citation impact in nanoscience. Scientometrics, 85(2), 527-539.

Narin, F., E. Noma. (1985). Is Technology becoming Science ?. Scientometrics, 7, 369- 381.

Narin, F., Hamilton, K&Olivastro, D,. (1995). Linkage between Agency Supported Research and Patented Industrial Technology. Research Evaluation, 5: 183- 187.

Narin, F., Hamilton, K&Olivastro, D,. (1997). The Increasing Linkage between U. S Technology & Public Science. Research Policy, 26: 317-330.

Neuhäusler, P., Frietsch, R., Schubert, T., & Blind, K. (2011). Patents and the financial performance of firms-An analysis based on stock market data (No. 28). Fraunhofer ISI discussion papers innovation systems and policy analysis.

Ziman, J., (1984). An Introduction to Science Studies. Cambridge: Cambridge University Press.

Narin, F., & Olivastro, D., (1998). Linkage between patents and papers: An interim EPO/‌US comparison. Scientometrics, 41(1-2), 51-59.

Narin, F., (2000). Tech-line background paper. CHI Research, Inc., Haddon Heights, NJ, available in: http: // www. Chiresearch. Com.

Van Looy, B., Magerman, T., & Debackere, K., (2007). Developing technology in the vicinity of science: An examination of the relationship between science intensity (of patents) and technological productivity within the field of biotechnology. Scientometrics, 70(2), 441-458.